آفرینش ادبی عاشیق علی عسگر در تارنمای ادبی گرجستان

آفرینش ادبی عاشیق علی عسگر در تارنمای ادبی گرجستان

 

در چهارچوب طرح «آفرینش ادبی آذربایجان در دنیای مجازی بین المللی» مرکز ترجمه ی کشوری آذربایجان، تارنمای ادبی «1TV.Eleqtroliti» شروع به انتشار ترجمه ی گرجی اشعار عاشیق علی عسگر نموده است.

این تارنما، به مناسبت دویستمین سالگشت این شاعر نامدار آذربایجانی، اقدام به انتشار ترجمه ی اشعاری هم چون «دوشدو (افتاد)»، «تانئدی (شناخت)»، «اینجیمه رم (دلگیر نمی شوم)، «گوللو»، «گل اندام» و «گئتمه قال (نرو، پیشم بمان)» در این تارنما منتشر گردیده است.

مترجم اشعار، امیر ممدلی، پیشگفتار زیبایی هم بر آن نگاشته است.

تارنمای ادبی «1TV.Eleqtroliti» به عنوان ارگان رسمی رادیو و تلویزیون دولتی اجتماعی گرجستان از سال 2017 راه اندازی گردیده است. این تارنما اساساً اقدام به انتشار آثار ادبیات کلاسیک (نثر، شعر و درام) و نیز متون نقد ادبی و متون با مخاطب عمومی می نماید. مردم گرجی زبان از طریق این تارنما با آثار ادبای مشهور جهان هم چون عمر خیام، جلال الدین رومی، پل ورلن، آرتور رمبو، فیلیپ دیک، توماس ولف، رودولف راپرت، لئو پیر، جان چیور، ان انرایت، هرتا مولر، هانس ماگنوس انسربرگر، اولگا توکارچوک، جورج براسنس، اسمه وارنگ، پیتر هاندکه، لوسی فلچر، لورس فرلینگت، ژاک برل، لو روبینشتین، جان ماکسول کوتزی، نوربرت هوملت، سیوزن زونتاگ و فرانس هولر آشنا شده اند.

 

مقدمه

عاشیق علی عسگر، که بی تردید یکی از قلل رفیع ادبیات آذربایجانی است، بیش از یک قرن زیست؛ این مقدار عمر هم این هم به معنی عمر دراز این شاعر بزرگ و هم دیرپایی ادبیاتی است که او آفریدگارش هست. یعنی طی این عمر دراز چه بسیار گوهرهای زیبایی، که هم ترنم شادی می کنند و هم حکایت غم، به گنجینه ی ادبیات آذربایجانی اضافه گردیده است ...

دده علی عسگر در 21 مارس (نوروز) 1821 در روستای آغ کلیسای بخش گؤیچه ی آذربایجان دیده به جهان گشود. این شاعر چنان زیست و چنان میراث جاودانی از خود بر جای نهاد که ملت آذربایجان، هم چون پدر معنوی ترک های آذربایجان، دده قورقود، او را نیز در همان جایگاه دیده و «دده» اش نامیدند.

عاشیق علی عسگر عمده ی آثار خود در ژانر کلاسیک ادبیات آذربایجانی، «قوشما» و «گرایلی»، آفریده است. او تمامی آثار خود را برای ساز آذربایجانی «ساز» نگاشته و خود نیز، با مهارتی، که مخصوص عاشیق علی عسگر است، آنها را اجرا نموده است. تمامی هم عصرانش او را به عنوان یک عاشیق بی بدیل و سرآمد تمامی عاشیق ها دانسته اند. می توان گفت او با اشعار خود، که برخوردار از سطح آفرینش ادبی و بدایع فوق العاده است، و نیز با سازش تمامی قفقاز جنوبی را وجب به وجب گشته (او کراراً به تفلیس رفته) و با ترنم نغمه های عمیق و سرشار از معنای خود ضمن ارتقای سطح مجالسی که در آن حضور داشته جایگاه خود را نیز ترفیع نموده است. اهمیت آفرینش ادبی او زمانی دو چندان می شود که می بینیم او اکثریت اشعار خود را، به فراخور حال و هوای مجلس، فی البداهه و برای گوشه های مختلفی از موسیقی عاشیقی آذربایجان سروده است. در آن دوران ترابودهای دوره گرد اسپانیولی و فرانسوی زبان شهر به شهر و روستا به روستا رفته و موسیقی خود را اجرا می نمودند.

پیداست که لقب «عاشیق» را مردم به خاطر توان بالای اجرای موسیقایی به او داده اند. در اصل باید بگویم سطح آفرینش ادبی «دده علی عسگر» بسیار فراتر از سطح اشعار عاشیقی است و اشعاری که از او به یادگار مانده در اصل گوهرهای بی مانند گنجینه ی ادبیات آذربایجانی به شمار می روند و سفتن چنین دردانه هایی تنها و تنها در توان شاعر توانمندی هم چون عاشیق علی عسگر بوده است. اینجا باید اضافه کنم که واژه ی «عاشیق» در اصل همان «اوزان» است که شکل آن در زبان گرجی اندکی تغییر یافته و به نام «مقوسان» نامیده می شود که معنای آن «شاعر نغمه خوان» و منادی حق و عدالت است.

هر چند که دده علی عسگر تا سال 1920 می زیسته است ولی عکسی از او در دست نیست. آن چه به عنوان عکس از عاشیق علی عسگر متنشر شده بر اساس خاطرات و تصویر ذهنی نزدیکان و دوستان او ترسیم گردیده است. ولی باید بگوییم سیمای شاعر به دقیق ترین شکل در اشعار او ترسیم گردیده است. سیمای شاعر در اشعارش انسانی به غایت جذاب، متفکر، بزرگوار و عاشق و منادی ابدی حق و عدالت است.

چهره ی معنوی او برای نخستین بار است که در زبان گرجی ترسیم می گردد.

امیدوارم در این پرتره ای که از او به زبان گرجی ترسیم کرده ام توانسته باشم بخشی از زیبایی های روحی و معنوی عاشیق علی عسگر را به همراه خط و خال بدایع او ترسیم نموده و دده علی عسگر را در حد توان خود به مردم گرجی زبان معرفی نمایم.

 

امیر ممدلی

 

 

 

https://1tv.ge/eleqtroliti/

https://1tv.ge/elit/200-weli-dabadebidan/

 

 

 

مقالات دیگر