فرش آذربایجان: مراحل اصلی تاریخی

 «برای قالیبافی قفقاز، آذربایجان همواره نقش یک مدرسه را داشته‌است».

در فرش آذربایجان ثبات سنت‌های قرن‌ها و تنوع زندگی به صورت زراعی ترکیب شده است. فرش و فرش‌بافی با ادبیات، معماری، هنر، و دیگر انواع هنرهای تزئینی و کاربردی آذربایجان ارتباط نزدیکی دارد. مطالعۀ فرش آذربایجان براساس طیف گسترده‌ای از منابع و تفسیرهاست. این مطالعه شامل آثار باستان‌شناسی، اطلاعاتی از نویسندگان و مسافرین باستانی و قرون وسطایی، بناهای تاریخی، فرهنگ و ادبیات کلاسیک، مینیاتورها، آثار هنرمندان و نقاشان اروپایی، اسناد تاریخی، گزارشات مقامات، کارهای علمی، تحقیقاتی اروپا، روسیه، آمریکا و از همه مهمتر دانشمندان آذربایجان می‌باشد.

صادرات زیاد فرش آذربایجان به اروپا با آغاز رنسانس فرهنگ اروپایی همزمان بود. بنابراین، اروپایی‌ها علاقۀ خاصی به تزئینات با فرش‌های مربوط به سنت‌های هنری باستانی دارند. محبوبیت قالی‌های فرش آذربایجان، بدون شک مربوط به زیبایی‌شناسی آنهاست که توانایی داشت، در خریدارها یک تأثیر عاطفی قوی بگذارد.

فرش آذربایجان سالهاست که موضوع یکی از جامع ترین تحقیقات علمی دانشمندان آذربایجانی است. در جمهوری آذربایجان لطیف کریم‌اف پیشگام در این موضوع است. مجموعۀ سه جلدی «فرش آذربایجان» وی دایره‌المعارف واقعی فرش آذربایجان است. لطیف کریم‌اف برای اولین‌بار بدون تقسیم فرش‌های جنوب و شمال، متوجه فرایند تولید فرش آذربایجان شد و طبقه‌بندی دقیق گونه‌های فرش آذربایجانی را با فرشهای ایران، قفقاز و غیره متفاوت دانست. بر اساس نمونه‌های بسیاری از مواد واقعی، وی به چنین استدلالی دست یافت که: «برای قالیبافی قفقاز، آذربایجان همواره نقش یک مدرسه را دارا بوده است».

متخصص فرش، دکترای تاریخ، استاد دانشگاه، رئیس هیئت مدیره شرکت سهامی بازرگانی «آذرخالچا» آقای ویدادی مراداف بر این است که پس از کسب استقلال، کارهای بزرگی برای بازگرداندن شهرت بین‌المللی فرش آذربایجان انجام شده است: «از استقلال تا حال شهرت فرش آذربایجان حتی در طی 70 سال حکومت شوروی نبوده است. در طول 20 سال گذشته، بر روی فرش آذربایجانی مطالعات بسیاری انجام شده است. با مراقبت مهربان علی‌یوا از طریق بنیاد حیدر علی‌اف، فرش‌های ما در طول روزهای آذربایجان در ایتالیا، روسیه، انگلیس و فرانسه نشان داده شده، علاقه به فرش‌های آذربایجان را افزایش داده‌است. در عین حال، حمایت جدی الهام علی اف، رئیس جمهور آذربایجان از صنایع فرش، در این زمینه به پیشرفت چشمگیری منجر شده است».

سوينج فدائی

 

برگردان: ع.ملک‌اف.

 

مقالات دیگر

  • آلات موسیقی فراموش شدۀ آذربایجان

     آذربایجان برخوردار است، همواره در حال تغییر و تحول بوده است. برخی از آنها تا به حال با این تغییر و تحول کنار آمده و به نسل ما